Σάββατο, 1 Νοεμβρίου 2014

Λυσἰα,Υπέρ Μαντιθέου,Διήγηση-Απόδειξη §§ 6-8

Λυσία,Υπέρ Μαντιθέου,Διήγηση-Απόδειξη §§ 6-8
Μετάφραση
§6.Και έπειτα είναι βέβαια ανόητο να εξετάζετε μέσω του σανιδίου αυτούς που υπηρέτησαν στο ιππικό·γιατί σ'αυτό (το σανίδιο) δεν είναι καταγεγραμμένοι πολλοί από αυτούς που παραδέχθηκαν ότι υπηρέτησαν στο ιππικό,ενώ είναι καταγεγραμμένοι κάποιοι από αυτούς που έλειπαν από την πόλη.Η πιο μεγάλη όμως απόδειξη είναι η εξής:όταν επιστρέψατε από την εξορία στην πατρίδα,αποφασίσατε με ψηφοφορία να σας παραδώσουν οι φύλαρχοι κατάλογο αυτών που υπηρέτησαν ως ιππείς,για να εισπράξετε από αυτούς το επίδομα που τους είχατε δώσει.
§7.Για μένα λοιπόν δεν θα μπορούσε κανείς να αποδείξει ούτε ότι αναγράφηκα στον κατάλογο από τους φυλάρχους ούτε ότι παραπέμφθηκα στους συνηγόρους του δημοσίου ούτε ότι κατέβαλα το επίδομα.Και όμως,είναι για όλους εύκολο να καταλάβουν αυτό:ότι δηλαδή ήταν υποχρεωτικό για τους φυλάρχους,αν δεν φανέρωναν αυτούς που πήραν τα επιδόματα,να ζημιώνονται οι ίδιοι.Επομένως,θα εμπιστευόσασταν πολύ πιο δικαιολογημένα εκείνους τους καταλόγους παρά αυτούς εδώ·γιατί από αυτούς εδώ ήταν εύκολο,για όποιον ήθελε,να διαγραφεί,(εννοεί από το σανίδιο),ενώ σε εκείνους τους καταλόγους ( των φυλάρχων)ήταν υποχρεωτικό να αναγραφούν από τους φυλάρχους όσοι υπηρέτησαν ως ιππείς.
§8.Κι ακόμα,κύριοι βουλευτές,αν υπηρέτησα στο ιππικό,δεν θα αρνιόμουν αυτή μου την πράξη σαν να είχα κάνει κάτι κακό,αλλά θα απαιτούσα να επικυρώνετε την εκλογή μου,αν αποδείξω ότι κανείς από τους πολίτες δεν έχει κακοποιηθεί από μένα.Βλέπω μάλιστα ότι και εσείς έχετε αυτή τη γνώμη και ότι από τη μία πολλοί από αυτούς που τότε υπηρέτησαν στο ιππικό είναι βουλευτές,από την άλλη πολλοί από αυτούς έχουν εκλεγεί με χειροτονία στρατηγοί και ίππαρχοι.Επομένως,να θεωρείτε ότι εγώ κάνω αυτήν την απολογία όχι για κάποιο άλλο λόγο, παρά μόνο επειδή τόλμησαν επίσημα  να πουν ολοφάνερα ψέμματα εις βάρος μου.[Στρέφεται στον μάρτυρα] Ανέβα λοιπόν για χάρη μου στο βήμα και κατάθεσε τη μαρτυρία σου.
Σύντομος σχολιασμός
1.Ἔπειτα ἐκ μέν τοῦ σανιδίου:το σανίδιον  ήταν μια μικρή πινακίδα που λεγόταν και λεύκωμα γιατί ήταν αλειμμένη με γύψο.Πάνω σ'αυτήν έγραφαν τα ονόματα των ιππέων και την εξέθεταν σε κοινή θέα,ώστε κάθε Αθηναίος μπορούσε να δει ποιοι συμπολίτες του είχαν υπηρετήσει στο ιππικό.Επειδή όμως ήταν εκτεθειμένη αυτή η πλάκα μπορούσε ο καθένας να σβήσει και να γράψει ένα όνομα,οπότε δεν ήταν και τόσο αξιόπιστη απόδειξη για τη συμμετοχή ή όχι κάποιου στο σώμα των ιππέων.Δεν είναι λοιπόν ορθό να λάβουν υπόψη τους οι δικαστές το σανίδιον,διότι πολλοί από αυτούς που υπηρέτησαν στο ιππικό δεν είναι καταγεργραμμένοι,ενώ είναι γραμμένοι σ'αυτό κάποιοι που βρίκσονταν μακριά από την πόλη την εποχή των Τριάκοντα.Προφανώς αυτά τα στοιχεία είναι γνωστά στους βουλευτές όπως υποθέτουμε ότι θα ήταν γνωστά και στους περισσότερους Αθηναίους.
2.Ἵνα τάς καταστάσεις ἀναπράξητε:η "κατάστασις" ήταν ένα χρηματικό ποσό που έπαιρναν από το δημόσιο ταμείο οι ιππείς που δοκιμάστηκαν από τη Βουλή και το οποίο ποσό το επέστρεφαν μέσω των φυλάρχων,αν στη θέση τους εκλέγονταν άλλοι.Όταν αποκαταστάθηκε η δημοκρατία στην Αθήνα μετά τους Τριάκοντα,το σώμα των ιππέων διαλύθηκε ως σύμμαχο του καθεστώτος και εχθρικό προς τη δημοκρατία.Οι ιππείς λοιπόν που υπηρέτησαν τότε έπρεπε τώρα να επιστρέψουν το επίδομα που είχαν πάρει μετά τη δοκιμασία τους από την τότε Βουλή.Με αυτό το μέτρο το κράτος προστάτευε και το κύρος του σώματος των ιππέων αλλά και τα οικονομικά της πολιτείας.Ο Μαντίθεος δεν φαίνεται να είναι γραμμένος ούτε στους καταλόγους των ιππέων από τον φύλαρχό του ούτε φυσικά πήρε επίδομα ούτε και το επέστρεψε.
3.Φύλαρχοι και στρατηγοί:οι φύλαρχοι ήταν δέκα,ένας από κάθε φυλή.Κάθε φύλαρχος είχε την αρχηγία του ιππικού της φυλής του,ενώ αρχηγοί του ιππικού ήταν οι δύο ίππαρχοι.Έργο των φυλάρχων ήταν να παραδίδουν στη Βουλή τους άνδρες της φυλής τους που είχαν τη δυνατότητα να ιππεύουν και επέστρεφαν στο δημόσιο τις καταστάσεις δηλαδή τα χρηματικά επιδόματα που έπαιρναν οι ιππείς από το δημόσιο και τα έδιναν πίσω όταν στη θέση τους εκλέγονταν άλλοι.Οι στρατηγοί ήταν επίσης δέκα ,ένας από κάθε φυλή.Εκλέγονταν με χειροτονία και όχι με κλήρωση,προτιμώνταν οι παντρεμένοι,οι έχοντες τέκνα και έγγειο περιουσία.Φρόντιζαν για τη στρατολογία,επαγρυπνούσαν για την ασφάλεια της χώρας,συγκαλούσαν τη Βουλή, όποτε ήταν αναγκαίο, και στις ναυτικές εκστρατείες ήσαν και ναύαρχοι.Ήταν πολύ τιμητικό αξίωμα και αποτελούσε καύχημα για τα παιδιά να καταγόνται από στρατηγό πατέρα.
4.Ἐκείνοις τοῖς γράμμασι:οι κατάλογοι προφανώς ήταν πιο αξιόπιστοι από τα σανίδιο διότι αν παραλείπονταν κάποια ονόματα από αυτούς,έπρεπε οι φύλαρχοι να πληρώσουν τα οφειλόμενα ποσά και έτσι ήταν ιδιαίτερα προσεκτικοί στη σύνταξη αυτών των καταλόγων.Η παράδοση ακόμη αυτών των καταλόγων στη Βουλή και με δεδομένο ότι ήταν επίσημα έγγραφα του κράτους απέκλειε οποιαδήποτε αλλοίωσή τους.Αυτό λοιπόν το επιχείρημα είναι το ισχυρότερο του Μαντίθεου,διότι εφόσον το όνομά του δεν υπάρχει στους καταλόγους των φυλάρχων,αποκλείεται να υπηρέτησε στο ιππικό,συνεπώς είναι αθώος. Συνοψίζοντας τα επιχειρήματα του Μαντίθεου καταλήγουμε στα εξής:
  • το σανίδιο δεν αποτελεί έγκυρη απόδειξηγιατί τα ονόματα πολλών που υπηράτησαν στο ιππικό δεν έχουν καταγραφεί και άλλοι καταγεγραμμένοι έλειπαν μακριά εκείνη την περίοδο των Τριάκοντα.
  • οι κατάλογοι ήταν πιο αξιόπιστοι γιατί οι φύλαρχοι επέστρεφαν το επίδομα της πολιτείας όταν έληγε η θητεία των ιππέων.Αν δεν είχε αναγραφεί κάποιο όνομα,ο φύλαρχος θα πλήρωνε ο ίδιος τα χρήματα αυτά.Άρα οι φύλαρχοι ήταν πολύ προσεκτικοί στη σύνταξη των καταλόγων.
  • τα σανίδια ήταν εκτεθειμένα και όποιος ήθελε μπορούσε να διαγράψει ένα όνομα ή να προσθέσει κάποιο άλλο.Είναι πολύ πιθανό να συνέβη κάτι τέτοιο και με τον Μαντίθεο. 
5.Ῥᾴδιον ἦν,ἀναγκαῖον ἦν:με το ῥᾴδιον ἦν ο Μαντίθεος προσπαθεί να μειώσει την αξιοπιστία και την εγκυρότητα του σανιδίου ενώ με το ἀναγκαῖον ἦν ενισχύει την εγκυρότητα των καταλόγων στους οποίους ήταν γραμμένα τα ονόματα των ιππέων που έπαιρναν το επίδομα της πολιτείας,την κατάστασιν.Το ἀναγκαῖον ἦν αναφέρεται δύο φορές ακριβώς για να δηλωθεί η υπευθυνότητα των φυλάρχων σχετικά με τη συγκεκριμένη διαδικασία.
6.Το πιο ισχυρό επιχείρημα του Μαντίθεου:από όλα τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκομίζει ο Μαντίθεος στη Βουλή το πιο ισχυρό θεωρείται το τρίτο και τελευταίο επιχείρημά του το οποίο στηρίζεται σε μια πολύ εύστοχη υποθετική άποψη.Ακόμα δηλαδή κι αν υπηρέτησε ως ιππέας,αυτό δεν πρέπει να λειτουργήσει ανσταλτικά για την ανάληψη του αξιώματος του βουλευτή γιατί πολλοί που υπηρέτησαν ως ιππείς την περίοδο των Τριάκοντα,κατείχαν σημαντικά αξιώματα,όπως του βουλευτή,του ιππάρχου και του στρατηγού.Το επιχείρημα αυτό δεν αναλύεται από τον Λυσία εκτενώς όπως τα προηγούμενα γιατί το θέμα των ιππέων της εποχής των Τριάκοντα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο και ενδεχομένως κάποιοι από τους παρόντες βουλευτές μπορεί να είχαν υπηρετήσει ως ιππείς.
7.Το συμπέρασμα του Μαντίθεου: το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει ο Μαντίθεος είναι ότι δεν κατηγορείται ως συνεργάτης των Τριάκοντα αλλά απολογείται μόνο και μόνο για να αποδείξει τις ψευδολογίες των κατηγόρων του και την κακοήθειά τους.Βέβαια από την  απολογητική του πορεία δεν προκύπτει κάτι τέτοιο και ομολογουμένως υπάρχουν σκοτεινά και αναπόδεικτα στοιχεία στον λόγο του,όπως το γεγονός ότι μπήκε στην Αθήνα την περίοδο των Τριάκοντα ενώ η είσοδος είχε απαγορευτεί ουσιαστικά για τους δημοκρατικούς πολίτες. Μόνο το τελευταίο του επιχείρημα είναι εύστοχο,γιατί προσπαθεί να μειώσει τους κατηγόρους στα μάτια των βουλευτών και να αποδείξει ότι η κατηγορία τους δεν ευσταθεί αφού το ήθος τους δεν είναι το ενδεδειγμένο.
8.Η εικόνα που σχηματίζουμε για τον Μαντίθεο από τις συγκεκριμένες παραγράφους:πρόκειται για έναν αξιοπρεπή και συμπαθητικό Αθηναίο πολίτη.Έχει αριστοκρατικά φρονήματα και δεν το κρύβει αλλά αυτό δεν σημαίνει και αναγκαστική συνεργασία με τους Τριάκοντα.Είναι αρκετά έξυπνος και αποφεύγει τις κακοτοπιές και τα σημεία εκείνα που θα μπορούσαν να τον εκθέσουν στα μάτια των βουλευτών.Ο Λυσίας φυσικά έχει προσαρμόσει τον λόγο στο ήθος και στο πνευματικό επίπεδο του ομιλητή.
9.Ποιες πληροφορίες αντλούμε για την πολιτική και κοινωνική ζωή της αρχαίας Αθήνας από το συγκεκριμένο απόσπασμα;Όσον αφορά την πολιτική ζωή βλέπουμε τον θεσμό της δοκιμασίας,την κατάλυση της δημοκρατίας από τους Τριάκοντα,τη στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων σε εποχές σκληρών ολιγαρχικών καθεστώτων,την εξορία,τους φυλάρχους και τα καθήκοντά τους,την ύπαρξη συνηγόρων,το σώμα των ιππέων και τα καθήκοντά του.Τη γραφειοκρατική δομή του κράτους με τους καταλόγους,το επίδομα των ιππέων,την υποχρέωση επιστροφής του,την τήρηση των λεπτομερειών αλλά και την αναγραφή των ονομάτων στο σανίδιο και μάλιστα σε κοινή θέα για να έχουν όλοι γνώση των πραγμάτων και των προσώπων στην πόλη.Αντίθετα οι κατάλογοι καταθέτονταν στους φυλάρχους και έτσι υπήρχε εγγύηση και για το επίδομα και για τους ίδιους τους πολίτες.Η κατανεμημένη υπευθυνότητα διότι αν το επίδομα δεν πληρωνόταν από τους ιππείς,έπρεπε να το πληρώσει ο φύλαρχος.Ο έλεγχος της πολιτείας η οποία παρέχει το επίδομα στους ιππείς ως μια μορφή " δανείου" και αυτό πρέπει να επιστραφεί στην πολιτεία με τη λήξη της θητείας.Τέλος το δικαίωμα του πολίτη να αποδείξει την αθωότητά του και να παράσχει στο δικαστήριο μάρτυρες που θα στηρίξουν τα λεγόμενά του,πράγμα που δείχνει ανεπτυγμένο αίσθημα απονομής δικαιοσύνης.Επίσης οι εμπορικές δραστηριότητες και κυρίως το εμπόριο σίτου στον Ελλήσποντο,δραστηριότητα με την οποία οι Αθηναίοι ασχολούνταν από παλιά.
10.Από ποια σημεία του λόγου καταλαβαίνουμε ότι πρόκειται για απολογία; 
Κυρίως από το σημείο όπου αναφέρει ότι δεν παραπέμφθηκε  στους συνηγόρους του δημοσίου,ούτε ότι το όνομά του έχει γραφεί στους καταλόγους των φυλάρχων ούτε ότι εισέπραξε το επίδομα από την πολιτεία.Επίσης στο τμήμα του λόγου που αναφέρει ότι κανείς συμπολίτης του δεν κακοπάθησε και αυτό θα αποδείξει και αν το αποδείξει,τότε να επικυρωθεί η εκλογή του.Ο λόγος είναι απολογητικός γιατί μόνο όταν κατηγορείται κάποιος πρέπει να αποδείξει ότι δεν ευσταθούν οι κατηγορίες.
11.Να εντοπιστεί η φιλοφρονητική διάθεση προς το ακροατήριο
Υπάρχει στα σημεία που αναφέρει την επιστροφή των δημοκρατικών στην Αθήνα,αφού οι περισσότεροι βουλευτές ανήκουν στους δημοκρατικούς.Επίσης στο σημείο που επιδοκιμάζει την εκλογή σε αξιώματα όπως του βουλευτή,του ιππάρχου και του βουλευτή ατόμων που υπηρέτησαν την εποχή των Τριάκοντα στο σώμα των ιππέων.Επιδιώκει φυσικά μια ευνοϊκή απόφαση από την πλευρά των βουλευτών,διότι από τη στιγμή που έχει κοινή πορεία με πολλούς εκ των βουλευτών,δεν τίθεται θέμα αποκλεισμού του από το βουλευτικό αξίωμα.
12.Ποια είναι η σημασία της λέξεως " κατάστασις" και ποιο στοιχείο της κατηγορίας ανατρέπει;
Ήταν το χρηματικό επίδομα που έπαιρναν από την πολιτεία οι δοκιμαζόμενοι από τη Βουλή ιππείς και το οποίο έπρεπε να επιστρέψουν αν στη θέση τους εκλέγονταν άλλοι.Τα ονόματα των ιππέων καταγράφονταν σε καταλόγους που ονομάζονταν " γράμματα".Ανατρέπει το στοιχείο της κατηγορίας ότι υπηρέτησε ως ιππέας την εποχή των Τριάκοντα.Το όνομά του δεν περιέχεται στους καταλόγους των φυλάρχων άρα δεν μπορεί να ήταν στο ιππικό.
13.Ποιες μετοχές χρησιμοποιούνται από τον Μαντίθεο για να απορριφθούν ενοχοποιητικά στοιχεία; 
Είναι οι μετοχές ἀπενεχθέντα,παραδοθέντα και καταβαλόντα.Αυτές περιέχουν τρία ενοχοποιητικά στοιχεία τα οποία αρνείται ο Μαντίθεος και διατείνεται ότι κανείς δεν μπορεί να αποδείξει το αντίθετο.Βέβαια δεν ξέρουμε κατά πόσο πείθει τους βουλευτές ο Μαντίθεος,διότι μπορεί να υπηρέτησε στο ιππικό τις τελευταίες ημέρες της ολιγαρχίας με δικά του έξοδα.Στην έκρυθμη κατάσταση των τελευταίων ημερών της ολιγαρχίας όλα μπορούσαν να συμβούν και οι νόμιμες διαδικασίες  δεν τηρούνταν απόλυτα.Δεν γνωρίζουμε όμως τι θα καταθέσουν οι μάρτυρες ούτε αν είναι αξιόπιστοι οι μάρτυρες.
14.Ποιο θεωρείτε ότι είναι το ισχυρότερο επιχείρημα του Μαντίθεου και για ποιο λόγο;
Το ισχυρότερο επιχείρημα του ομιλητή είναι το γεγονός ότι ακόμα κι αν υπηρέτησε ως ιππέας
δεν έβλαψε κανέναν συμπολίτη του.Άρα δεν πρέπει να αποκλειστεί από το βουλευτικό αξίωμα,πράγμα που ισχύει και για άλλους βουλευτές οι οποίοι υπηράτησαν στο ιππικό αλλά κατέχουν το βουλευτικό αξίωμα αυτή τη στιγμή.Τα δύο προηγούμενα επιχειρήματα είναι ενθυμήματα δηλαδή βραχυλογικοί συλλογισμοί οι οποίοι παρέχουν ένα πιθανό αποτέλεσμα που ισχύει αν τα λεγόμενα του ομιλητή είναι αληθινά και αν τα γεγονότα επιβεβαιωθούν από μάρτυρες.Το τελευταίο όμως επιχείρημα είναι πραγματικό και ρεαλιστικό,διότι δόθηκε αμνηστία μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας και πολλοί ολιγαρχικοί πήραν αξιώματα.Το ίδιο θα πρέπει να συμβεί και για τον Μαντίθεο.
Ερωτήσεις
1.Να συνθέσετε το ρήμα ἔχω ή ἔχομαι με τις προθέσεις:ἐν,παρά,ἀνά,σύν,πρός,πρό και να γράψετε τη σημασία των συνθέτων που προκύπτουν.
2.Να συνθέσετε το ίδιο ρήμα με τις διπλές προθέσεις:διά+κατά,σύν+μετά,ἀντί+παρά,πρό+ἐκ και να δώσετε τη σημασία των συνθέτων.
3.Να γράψετε προτάσεις στα νέα ελληνικά με τις παρακάτω λέξεις ή παράγωγά τους:ἐκπέμπω,ἀποδημῶ,καταβάλλω,διαιτῶμαι,δοκιμάζομαι,πάσχω,ἀξιῶ.
4.Κακῶς ποιῶ-κακῶς πάσχω:ποια είναι τα αντίθετα των παραπάνω φράσεων στα αρχαία ελληνικά και τι σημαίνουν όλες οι φράσεις στα νέα ελληνικά;
5.Ποια είναι η σημασία των παρακάτω συνθέτων του δίδωμι;
  • ἀναδίδωμι
  • ἀντιδίδωμι
  • ἀποδίδωμι
  • μεταδίδωμι
  • ἐκδίδωμι
  • ἐπιδίδωμι
6.Ποια είναι η διαφορά της σημασίας ανάμεσα στα ρήματα πυνθάνομαι,μανθάνω και ἐπίσταμαι;
7.Ποια είναι η σημασία των παρακάτω συνθέτων του ἔρχομαι;
κατέρχομαι,διεξέρχομαι,μετέρχομαι,υπεισέρχομαι,ανέρχομαι,υπέρχομαι.
8.Νά σχηματίσετε τα σύνθετα και να γράψετε τη σημασία τους:το επίρρημα εὖ+ἦθος,ἄγος,ἁλίσκομαι,βουλή,γένος,ἀνήρ,δαίμων,γλῶσσα,ἀκούω.
9.Ποιες από τις αρετές ενός καλού ομιλητή εντοπίζετε στις παραγράφους 1-8;
10.Με ποιες συγκεκριμένες αναφορές επιδιώκει ο Λυσίας να γίνει αντιληπτό το ήθος των Τριάκοντα;Σχετίζεται η προσπάθειά του αυτή με την προσωπική του ζωή;