Πέμπτη, 3 Απριλίου 2014

Αριστοτέλης,Πολιτικά,Ενότητα 16

Αριστοτέλης,Πολιτικά,Ενότητα 16
Μετάφραση
Ο πολίτης δεν είναι πολίτης επειδή είναι εγκατεστημένος σε έναν συγκεκριμένο τόπο ( γιατί και οι μέτοικοι και οι δούλοι μοιράζονται έναν συγκεκριμένο τόπο),ούτε αυτοί που έχουν μόνο το δικαίωμα ώστε να εμφανίζονται στο δικαστήριο είτε ως ενάγοντες είτε ως εναγόμενοι ( γιατί αυτό υπάρχει και σ'αυτούς που έχουν αυτό το δικαίωμα χάρη σε ειδικές συνθήκες)·ο πολίτης λοιπόν με το πιο αυστηρό νόημα ορίζεται όχι με κάποιο από τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά ,αλλά μόνο με τη συμμετοχή του στις δικαστικές λειτουργίες και στην εξουσία.Ποιος λοιπόν είναι ο πολίτης,είναι φανερό από τα παραπάνω.Γιατί γι'αυτόν που έχει τη δυνατότητα να συμμετέχει στη βουλευτική και δικαστική εξουσία,λέμε ήδη ότι είναι πολίτης αυτής της πόλης και πόλη ονομάζουμε το σύνολο των τέτοιου είδους πολιτών,ικανό για αυτάρκεια ζωής,για να μιλήσουμε με δυο λόγια.
Σχολιασμός
1.Ορισμός του πολίτη:η διαμονή σε έναν συγκεκριμένο τόπο δεν αποτελεί κριτήριο για την ιδιότητα του πολίτη,γιατί στον ίδιο τόπο μπορεί να κατοικούν και μέτοικοι και δούλοι.Ας σημειώσουμε εδώ την άποψη του Αριστοτέλη για τη δουλεία για την οποία ο φιλόσοφος πιστεύει ότι είναι φυσικό δεδομένο,διότι άλλοι άνθρωποι είναι ικανοί για τη φυσική εργασία λόγω της σωματικής τους δύναμης ενώ άλλοι ικανοί για τα πολιτικά ζητήματα λόγω της πνευματικής τους δύναμης.Σύμφωνα με τη φύσει δουλεία ο δούλος δεν ανήκει στον εαυτό του αλλά στον κύριο και δεσπότη του,είναι κτήμα του,όργανο για χρήση.Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο είδος δουλείας,η εκ πολέμων δουλεία ,δηλαδή η αιχμαλωσία και αφορά τους αιχμάλωτους πολέμου.Η δουλεία αυτή δεν είναι παραδεκτή γιατί η υπεροχή ισχύος δεν σημαίνει και υπεροχή κατά την αρετή.Το δικαίωμα του ἐνάγειν και ἐνάγεσθαι δεν καθορίζει επίσης τον πολίτη διότι το δικαίωμα αυτό το έχουν και οι μέτοικοι βάσει κάποιων ειδικών συνθηκών.Η λέξη σύμβολα αναφέρεται στις εμπορικές συμβάσεις μέσω των οποίων κάθε διάδικος δικαζόταν για τα εμπορικά αδικήματα σύμφωνα με τους νόμους της πατρίδας του.Τέλος η καταγωγή από τους γονείς δεν αποτελεί κριτήριο για να θεωρείται κάποιος πολίτης γιατί τίθεται το ερώτημα πώς απέκτησαν δικαιώματα οι πρώτοι πολίτες του κόσμου;Αυτό αναφέρεται όμως σε άλλο σημείο των πολιτικών.
Πολίτης τελικά είναι αυτός που συμμετέχει στη βουλευτική και δικαστική εξουσία,γιατί,σύμφωνα και με τον Πλάτωνα,αυτές οι δύο είναι οι βασικές λειτουργίες της πόλης και η μη συμμετοχή σε αυτές σήμαινε και μη συμμετοχή στις λειτουργίες της πόλης γενικότερα.Ο πολίτης μπορεί να μην ασκεί ηγεσία όμως με τη συμμετοχή του στα κοινά και στη διαμόρφωση των νόμων και του συστήματος της απονομής της δικαιοσύνης,κατά κάποιο τρόπο διαμορφώνει τη φυσιογνωμία της πόλης του και διαμορφώνεται και ο ίδιος ως πολιτική προσωπικότητα.ο ορισμός του πολίτη βρίσκει εφαρμογή στην περίπτωση των δημοκρατικών καθεστώτων,όπως στην Αθήνα όπου οι πολίτες συμμετέχουν στην Βουλή των 500, στα δικαστήρια και κυρίως στο δικαστήριο της Ηλιαίας και στην εκκλησία του Δήμου.Στα ολιγαρχικά καθεστώτα δεν μπορεί ισχύσει ο αριστοτελικός ορισμός γιατί εκεί συμμετέχουν στην άσκηση της εξουσίας λίγοι πολίτες,με βάση το εισόδημα ή την καταγωγή.
2.Σύγχρονη αντίληψη για τον πολίτη:η αντίληψη του Αριστοτέλη για τον πολίτη είναι διαφορετική από τη σύγχρονη γιατί στα σύγχρονα κράτη οι πολίτες δεν ασκούν άμεση δημοκρατία αλλά αντιπροσωπευτική.Αυτό δημιουργεί ένα διαφορετικό είδος πολίτη που συμμετέχει στην άσκηση της πολιτικής δραστηριοποίησης μόνο μέσω της ψήφου του κάθε τέσσερα περίπου χρόνια,ενώ η ενεργός συμμετοχή του στα κοινά είναι θέμα προσωπικής βούλησης και όχι υποχρέωσης από την πλευρά του κράτους.
3.Είναι όλα τα μέλη της πόλης και πολίτες της;σύμφωνα με τον Αριστοτέλη το σώμα των πολιτών είναι ιδιαίτερα περιορισμένο γιατί αποκλείονται από αυτό  οι γεωργοί και οι χειρώνακτες όπως επίσης και οι τεχνίτες.Αυτό γίνεται και λόγω έλλειψης χρόνου αλλά και επειδή τα χειρωνακτικά έργα υποδουλώνουν την ψυχή και την κάνουν ανεπίδεκτη αρετής.Συνεπώς το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού μιας πόλης αποκλείεται από την ιδιότητα του πολίτη.Στην αρχαιότητα είναι αυτονόητο ότι αφού ο πολίτης έπρεπε να παρευρίσκεται στην Εκκλησία του Δήμου,το δικαίωμα του πολίτη δεν το είχαν ούτε οι αποικίες ούτε οι υποτελείς πόλεις.0 Πλάτωνας πάντως θεωρεί ότι η ιδιότητα του πολίτη αφορά και τους εργαζόμενους,αντίθετα από τον Αριστοτέλη που την αποκλείει για τα άτομα αυτά.Ακόμα κι έτσι όμως η διαφορά ανάμεσα στους δύο φιλοσόφους είναι μικρή διότι και ο Πλάτωνας θεωρεί ότι η τάξη των δημιουργών δεν μπορεί να λαμβάνει μέρος στην εξουσία,θεωρούνται όμως πολίτες.Για τον Αριστοτέλη δεν είναι καν πολίτες.