Κυριακή, 10 Νοεμβρίου 2013

Πολιτεία Ενότητα 11,Η αλληγορία του σπηλαίου

Ενότητα 11
Η αλληγορία του σπηλαίου
Μετάφραση
Μετά λοιπόν από αυτά ,είπα, σχετικά με την παιδεία και την απαιδευσία μας,παρομοίασε τη δική μας φύση με μια τέτοια εικόνα.
Φαντάσου δηλαδή ανθρώπους,σαν μέσα σε μια υπόγεια κατοικία όμοια με σπήλαιο,που έχει την είσοδό της ανοιχτή προς το φως σε όλο το μήκος της σπηλιάς και μέσα σ'αυτή να βρίσκονται άνθρωποι αλυσοδεμένοι από την παιδική τους ηλικία και στα πόδια και στους αυχένες,έτσι ώστε να μένουν στην ίδια θέση και να βλέπουν μόνο μπροστά τους,και να μη μπορούν να στρέφουν τα κεφάλια τους κυκλικά εξαιτίας των δεσμών τους.
Και(φαντάσου) επίσης ένα φως από φωτιά να καίει γι'αυτούς από ψηλά και από μακριά πίσω τους,και μεταξύ της φωτιάς και των δεσμωτών ένας δρόμος επάνω στην επιφάνεια της γης·δίπλα σ'αυτόν (φαντάσου) να έχει χτιστεί ένας μικρός τοίχος,όπως ακριβώς τοποθετούνται τα παραπετάσματα από τους θαυματοποιούς ,μπροστά στους ανθρώπους,πάνω από τα οποία τούς δείχνουν τα τεχνάσματά τους.
Το φαντάζομαι( είπε ο Γλαύκων)
Φαντάσου λοιπόν κατά μήκος αυτού του μικρού τοίχου,ανθρώπους να μεταφέρουν κάθε λογής κατασκευάσματα και ανδριάντες και άλλα ομοιώματα λίθινα και ξύλινα που ξεπερνούν το ύψος του μικρού τοίχου·αυτά είναι κατασκευασμένα από κάθε είδους υλικό και,όπως είναι φυσικό,άλλοι από αυτούς που τα κρατούν και τα παρουσιάζουν,μιλούν και άλλοι σωπαίνουν.
Αλλόκοτη εικόνα μας παρουσιάζεις,είπε,και αλλόκοτους δεσμώτες.
Όμοιους με μας,είπα εγώ.
Σχολιασμός
Διάγραμμα της ενότητας
  • Ο Σωκράτης περιγράφει στον Γλαύκωνα ένα φανταστικό σπήλαιο
  • Το σπήλαιο αυτό βρίσκεται κάτω από τη γη και έχει την έξοδό του μακριά και ψηλά προς τα πάνω σε σχέση με τη θέση των δεσμωτών
  • Οι δεσμώτες βρίσκονται δεμένοι από τη μικρή τους ηλικία στο κεφάλι και στα πόδια αλλά όχι στα χέρια.
  • Ακριβώς πίσω τους βρίσκεται ένας μικρός τοίχος οικοδομημένος στο ύψος ενός ανθρώπου και πίσω από αυτόν τον τοίχο,προς την έξοδο καίει μια φωτιά που δημιουργεί σκιές στο τοίχωμα του σπηλαίου.
  • Σε τακτά χρονικά διαστήματα κάποιοι άνθρωποι που βρίσκονται πίσω από το τείχος μεταφέρουν διάφορα αντικείμενα του φυσικού ή του τεχνητού κόσμου,των οποίων οι σκιές αντικατοπτρίζονται μέσω της φωτιάς στον τοίχο προς τον οποίο είναι στραμμένοι οι δεσμώτες.
  • Μερικές φορές οι άνθρωποι αυτοί σωπαίνουν,άλλες πάλι μιλούν ,επηρεάζοντας τις εντυπώσεις που αντλούν οι δεσμώτες από τις σκιές.
  • Ο Γλαύκων διακόπτει τον Σωκράτη για να του επισημάνει ότι η εικόνα αυτή είναι αλλόκοτη και δεν προσιδιάζει σε καμία πραγματικότητα.
  • Ο Σωκράτης με τη σειρά του επισημαίνει στον Γλαύκωνα ότι πρόκειται για αλληγορική μεταφορά της πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας.
1.Ο ρόλος του μύθου του σπηλαίου
Στον Πλάτωνα οι μύθοι έχουν εκπαιδευτικό χαρακτήρα και ο μύθος του σπηλαίου είναι ο πιο γνωστός πλατωνικός μύθος.Έχει συμβολικό χαρακτήρα και αποκρυπτογραφεί τα άδυτα της ανθρώπινης άγνοιας ενώ ταυτόχρονα καταδεικνύει τη δύσκολη πορεία του ανθρώπου για την κατάκτηση της γνώσης.Ο συμβολισμός του σπηλαίου παραπέμπει στη σκοτεινή πλευρά του κόσμου και του ανθρώπου σε αντίθεση με το φως ,έξω από το σπήλαιο,που συμβολίζει το Αγαθόν.Εξυπηρετεί την αντιπαράθεση που ήθελε να καταδείξει ο Πλάτων για τη διαφορά ανάμεσα στον κόσμο των αισθήσεων και στον κόσμο των Ιδεών.Το σπήλαιο αντιπροσωπεύει τον κόσμο των αισθήσεων,έναν κόσμο που αντιπαθούσε ο Πλάτων,γι'αυτό και χαρακτηρίζεται με χρώματα μελανά ,αφού ταυτόχρονα είναι και ο κόσμος της απαιδευσίας και της πλάνης,όπως είναι ο κόσμος των αισθήσεων.Σύμφωνα με κάποιους μελετητές η εικόνα του σπηλαίου δεν είναι μόνο μια μεταφορική απεικόνιση της ζωής του ανθρώπου αλλά απηχεί και τις γεωγραφικές αντιλήψεις του Πλάτωνα ,όπως αυτές παραδίδονται στον Φαίδωνα,σύμφωνα με τις οποίες το μέρος που κατοικούμε δεν είναι η αληθινή επιφάνεια της γης.
2.Οι συμβολισμοί του σπηλαίου
  • οι κάτοικοι του σπηλαίου,οι δεσμώτες,είναι οι άνθρωποι της άγνοιας και της απαιδευσίας.Ο κόσμος των αισθήσεων είναι η μοναδική τους αλήθεια και οι ίδιοι αρνούνται τη γνωριμία με τη γνώση με αποτέλεσμα να περιέρχονται σε ηθική και πνευματική αποτελμάτωση.
  • τα δεσμά είναι οι αλυσίδες που τους κρατούν καθηλωμένους στις θέσεις τους.Συμβολίζουν τις αισθήσεις και την άγνοια που απορρέει από αυτές,πράγματα που εμποδίζουν την έξοδό τους από το σπήλαιο και έτσι αυτοί ποτέ δεν θα μπορέσουν να δουν το Αγαθόν.Δεν μπορούν οι δεσμώτες να αντιληφθούν την αλήθεια με τη βοήθεια της λογικής και υπό το φως του ορθού λόγου.Στην καθημερινή πρακτική πρόκειται για τα εμπόδια που  ορθώνονται μπροστά μας στην προσπάθειά μας να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι,πρόκειται ακόμα για την προσήλωσή μας στα υλικά αγαθά και στη μέριμνα του βίου,πράγματα που δεν μας επιτρέπουν τη θέαση του Αγαθού.
  • η φωτιά που καίει πίσω από τους δεσμώτες είναι το κάτοπτρο των ειδώλων που παρουσιάζονται στην πίσω πλευρά του σπηλαίου και των οποίων τα απεικάσματα αποτυπώνονται στον τοίχο που βλέπουν οι δεσμώτες.Είναι το μέσον που χρησιμοποιούν οι αισθήσεις για να παγιδεύουν τον ανθρώπινο νου.Η φωτιά δημιουργεί ψευδείς εικόνες,κάτι που φάινεται και στην καθημερινή πραγματικότητα του ανθρώπου.Η τεχνητή φωτιά ωστόσο συμβολίζει την αίσθηση που επιτρέπει στον άνθρωπο να αντιλαμβάνεται τη γνώση,είναι η αίσθηση ως πηγή γνώσης.
  • οι σκιές των ειδώλων είναι για τους δεσμώτες ο πραγματικός κόσμος,η απτή αλήθεια,αφού αυτή είναι η μόνη παράσταση που τα άτομα αυτά έχουν από τον έξω κόσμο.Είναι είδωλα των όντως όντων,απεικάσματα των ιδεών και συνεχώς μεταβαλλόμενα πλάσματα.Η στάση των δεσμωτών μπορεί να αποδοθεί με τον όρο αφελής εμπειρισμός ενώ η γνωστική τους κατάσταση με τον όρο εικασία.Η ποιότητα της γνώσης τους είναι χαμηλή γι'αυτό και συνδέουν τους ήχους που ακούγονται με τις εικόνες , τα απεικάσματα.Οι δεσμώτες συνδέουν τους ήχους με τις σκιές που βλέπουν και νομίζουν ότι οι ήχοι παράγονται από τις σκιές.
  • η περιοχή έξω από το σπήλαιο,που είναι λουσμένη στο φως,συμβολίζει τον κόσμο των Ιδεών,στον οποίο εισέρχεται ο άνθρώπινος νους,όταν η συνείδηση φωτίζεται με τη νόηση και τη γνώση.Η φωτεινότητα μάς εξασφαλίζει την αληθινή ζωή,εξοβελίζει τις επίπλαστες αλήθειες και οδηγεί τον άνθρωπο στην ευτυχία και την ψυχική και υπαρξιακή ολοκλήρωση.
  • εκεί που το φως βρίσκεται στην υψηλότερη έντασή του είναι το φως του Ήλιου,που ταυτίζεται με την υπέρτατη γνώση,το ίδιο το Αγαθόν το οποίο παραπέμπει στην ίδια την έννοια του Θεού.
  • ο δρόμος προς την έξοδο συμβολίζει την πορεία του ανθρώπου προς τον κόσμο της νόησης και την εγκατάλειψη του κόσμου των αισθήσεων.Ο κόσμος έξω από το σπήλαιο είναι ελκυστικός και παρασύρει τον άνθρωπο σε πνευματικές ηδονές και απολαύσεις πρωτόγνωρες,ώστε κάθε θυσία να θεωρείται μικρής αξίας μπροστά στην αμοιβή που περιμένει τον απελευθερωμένο άνθρωπο.
  • τα σκεύη και οι ανδριάντες που μεταφέρουν οι άνθρωποι πίσω από τους δεσμώτες είναι πλάσματα του ανώτερου ορατού.Είναι αισθητά αντικείμενα και βρίσκονται στη γνωστική περιοχή της πίστεως,δηλαδή σε μια περιοχή πιο πάνω από την εικασία,αλλά πιο κάτω από τη νόηση,που επιτυγχάνεται με την έξοδο από τη σπηλιά.Και η εικασία αλλά και η πίστη αφορούν γνωστικές βαθμίδες του αισθητού κόσμου,της αισθητηριακής γνώσης,που είναι μεταβαλλόμενη και ασταθής και γι'αυτό όχι αληθινή.
Συνοπτικά,για να κατακτήσει κανείς τη γνώση πρέπει σταδιακά να αποδεσμεύεται από την κυριαρχία της αίσθησης και να κατακτά τη νόηση που είναι η υπέρτατη βαθμίδα γνώσης.Σχηματικά θα μπορούσαν να αποδοδούν τα παραπάνω με μια σύγκριση της αλληγορίας του σπηλαίου με τον κόσμο της γνώσης:
α.Η εικόνα των αλυσοδεμένων στο βάθος της σπηλιάς=Δοξασία,το δεδομένο της αίσθησης και το απατηλό του μήνυμα.
β.Η απελευθέρωση του αλυσοδεμένου,η ανοδική του πορεία και η θέαση της πραγματικότητας που επιτρέπει η φωτιά μέσα στο σπήλαιο=Πίστις,το υποκείμενο εμπιστεύεται τις αισθήσεις του.
γ.Η έξοδος από τη σπηλιά και η θέαση της εκτός σπηλιάς πραγματικότητας στο φως του ήλιου=Διάνοια,δυνατότητα λογικής επεξεργασίας της πραγματικότητας με τη βοήθεια της εποπτείας.
δ.Η θέαση του ίδιου του φωτός=Νόησις,η διαλεκτική επιτρέπει την κατανόηση του κόσμου με βάση τον καθαρό λόγο.
ε.Ο άνθρωπος του φωτός=Γνώση και πράξη,η αναγκαιότητα της σύζευξής τους για την ορθή διακυβέρνηση της πολιτείας.
3.Μετά ταῦτα δή, εἶπον:η φράση αυτή δηλώνει ότι ο Σωκράτης αναδιηγείται σε κάποιον φίλο του τι είπε στον Γλαύκωνα και τους άλλους συνομιλητές την προηγούμενη ημέρα στο σπίτι του Κέφαλου.Εδώ συνεχίζεται η συζήτηση που είχε ξεκινήσει σχετικά με τη λειτουργία της δικαιοσύνης στο πλαίσιο της ιδεώδους πολιτείας έτσι όπως τη συνέλαβε η διάνοια του Πλάτωνα.Ήδη έχει γίνει λόγος για τους φύλακες,τους άρχοντες,τις γυναίκες και τα παιδιά,και τώρα η συζήτηση στρέφεται στους φιλοσόφους -βασιλείς,στα μοναδικά δηλαδή πρόσωπα που μπορούν να σώσουν την πολιτεία ,αν γίνουν άρχοντες.Στον μύθο του σπηλαίου αναφέρεται η έσχατη και ανώτερη γνώση που κρίνεται αναγκαία για τον φιλόσοφο-άρχοντα της ιδανικής πολιτείας.
4.Αλληγορική διήγηση:όταν μιλάμε για παρομοίωση ή μεταφορά εννοούμε αλληγορική διήγηση που όμως περιορίζεται σε μια φράση ή σε μια έννοια.Η αλληγορία είναι μεταφορικός τρόπος αφήγησης ενός γεγονότος αλλά εκτενής,σε μεγάλο τμήμα κειμένου ή ενότητα ή ολόκληρο έργο,είναι δηλαδή συνεχής μεταφορά ή παρομοίωση.Ο Πλάτων τη χρησιμοποιεί για να κάνει πιο εύπεπτες δύσκολες έννοιες και για να κερδίσει την προσοχή και το ενδιαφέρον του αναγνώστη αφηγούμενος κάτι εντυπωσιακό αλλά απλό στη σύλληψή του.Ο εκφραστικός αυτός τρόπος τού είναι χρήσιμος όταν θεμελιώνει απόψεις που δεν μπορούν να θεμελιωθούν με τη διαλεκτική ή όταν θέλει να ενισχύσει τη διαλεκτική ή όταν η διαλεκτική κουράζει τον συνομιλητή.Η αξία της αλληγορίας είναι διδακτική και όχι αποδεικτική και μας βοηθάει να καταλάβουμε πώς ο φιλόσοφος βλέπει τον κόσμο,όχι την ερμηνεία του κόσμου.
5.Τήν ἡμετέραν φύσιν περί παιδείας τε καί ἀπαιδευσίας:ο Σωκράτης συνδέει οργανικά το θέμα της ιδανικής πολιτείας με τη γνώση,διότι μόνο όποιος έχει γνώση και επίγνωση του τι είναι και του τι μπορεί να κάνει,θα ζει ευτυχισμένος μέσα στην ιδεώδη πολιτεία.Για ολόκληρη την πολιτεία όμως την ευθύνη την έχει ο άρχων-φιλόσοφος διότι σ'αυτόν θα συμπέσει η πολιτική δύναμη και η φιλοσοφία και αυτός θα αποδείξει την αξία της παιδείας για την ορθή διακυβέρνηση της πόλης.Με την καθοδήγηση του άρχοντα-φιλοσόφου η πολιτεία θα οδηγηθεί στο Αγαθόν,προς ωφέλεια όλων των μελών της,και το Αγαθόν επιτυγχάνεται μόνο μέσω της παιδείας.
6.Ο κόσμος των Ιδεών και οι γνωστικοί αναβαθμοί: οι Ιδέες κατά τον Πλάτωνα είναι αιώνιες,νοητές,άυλες,άφθαρτες,αμετάβλητες,αυθύπαρκτες,υπερβατικές οντότητες που αφορούν το όντως ον,το εἶναι του κόσμου και την ουσία του.Είναι τα πρότυπα των αισθητών αντικειμένων,που ονομάζονται είδωλα ή έκτυπα,και τα οποία είναι χρονικά πεπερασμένα,φθαρτά και μεταβλητά.Αφορούν όμως το γίγνεσθαι του κόσμου.
Ανώτερη Ιδέα από όλες είναι η Ιδέα του Αγαθού,που θεωρείται η πραγματική αιτία της ύπαρξης και παρέχει στον άνθρωπο τη δυνατότητα να ανακαλύπτει τη γνώση και να συλλαμβάνει με τη δύναμη της νόησης τα νοητά όντα και τις υψηλές φιλοσοφικές αλήθειες.Η Ιδέα του Αγαθού συγκρίνεται από τον ίδιο τον Πλάτωνα με τον ήλιο που επιτρέπει τη γέννηση των αισθητών όντων από τη μια και από την άλλη μας επιτρέπει να αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις τα αισθητά όντα.
Σύμφωνα με τον πλατωνικό δυισμό υπάρχει ο νοητός κόσμος και ο αισθητός κόσμος.Ο πρώτος είναι ανώτερος και πρότυπος ενώ ο δεύτερος είναι κατώτερος και αντίγραφο του πρώτου.Κάθε κόσμος τώρα χωρίζεται σε δύο νέα μέρη ανώτερα και κατώτερα μεταξύ τους.Ο νοητός κόσμος διαιρείται  στο κατώτερο νοητό στο οποίο αντιστοιχούν οι νοητικές μορφές που μετέχουν περισσότερο στις Ιδέες και λιγότερο στα αισθητά πράγματα ,όπως τα σχήματα της γεωμετρίας και οι ιδανικές ζωγραφικές απεικονίσεις.Στον ανώτερο νοητό μετέχουν οι νοητές εκείνες συλλήψεις που αφορούν τη θεολογία,τη φιλοσοφία και τη μεταφυσική.
Ο αισθητός κόσμος περιλαμβάνει το κατώτερο είδος των αισθητών πραγμάτων( τις σκιές των δεσμωτών) και το ανώτερο ορατό είδος που αντιστοιχεί στα μάλλον όντα,δηλαδή σε αυτά που βρίσκονται στη φύση και σε όσα κατασκευάζει ο ίδιος ο άνθρωπος( εδώ εντάσσονται οι άνθρωποι οι φέροντες τους ανδριάντες).
Κατά τον ίδιο τρόπο και η γνώση χωρίζεται σε αντίστοιχους αναβαθμούς:το κατώτερο πεδίο της είναι η Δόξα ή Εικασία και αφορά τον καθαρά αισθητό κόσμο,τις ίδιες τις αισθήσεις.Επόμενο στάδιο είναι η Πίστις που αφορά τα μάλλον όντα και αντιστοιχεί στην εμπιστοσύνη του ανθρώπου στην ίδια την αίσθηση και όχι στα δεδομένα των αισθήσεων.
Αντιστοίχως χωρίζεται και η γνώση στους ανώτερους αναβαθμούς της:η Διάνοια είναι η λειτουργία που στοιχίζεται με τις νοητές μορφές που μετέχουν στην λογική ,όπως τα γεωμετρικά σχήματα ή οι ανθρώπινες νοητικές συλλήψεις που σχετίζονται με τη επινοητικότητα αλλά μετέχουν και στα αισθητά σε κάποιο βαθμό,π.χ..ανακαλύψεις και εφευρέσεις.
Ανώτατο στάδιο είναι η Νόηση ή Επιστήμη ,δηλαδή η φιλοσοφική γνώση.Έτσι σχηματίζεται η πλατωνική οντολογία και η πλατωνική γνωσιολογία.
Ωστόσο θα πρέπει να ανφέρουμε ότι η σύγκριση των δύο κόσμων δεν αποτελεί σύγκρουση.Φυσικά ο Πλάτων θεωρεί δεδομένο τον κόσμο των αισθήσεων και δεν προσπαθεί να μας πείσει ότι δεν υπάρχει.Πρόθεσή του δεν είναι να ανατρέψει τον κόσμο στον οποίο ζούμε και να τοποθετήσει στη θέση του έναν φανταστικό δικό του,αλλά να παροτρύνει τον άνθρωπο να μη συμβιβάζεται με το αυτονόητο που είναι οι αισθήσεις,αλλά να αναπτύξει τη δημιουργική του επιθυμία και να αναδείξει την αθέατη πλευρά της νόησης στην οποία οφείλονται όλα τα ανθρώπινα επιτεύγματα.
7.Σχέση της αλληγορίας του σπηλαίου με την πραγματικότητα της εποχής του Πλάτωνα:
Ο Πλάτων είχε απογοητευτεί από τα πολιτεύματα του καιρού του και από την αθηναϊκή δημοκρατία.Πίστευε ότι στην τελμάτωση του πολιτικού βίου έπαιζαν ρόλο αρνητικό όχι μόνο οι πολιτικοί που δεν είχαν φιλοσοφική παιδεία αλλά και οι ίδιοι οι πολίτες ,που είχαν περιπέσει σε μια μακάρια αταραξία και ιδιώτευαν ασχολούμενοι με τα ατομικά τους προβλήματα και όχι με τα ευρύτερα κοινωνικά και πολιτικά.Ο Πλάτων δεν μπορεί να δεχθεί μια κοινωνική και πολιτική κατάσταση στην οποία οι πολίτες σκόπιμα κρατούνται στην άγνοια,  για να συντηρούν την εξουσία τους οι δυνατοί.Αν όλοι έφθαναν στο φως και απελευθερώνονταν από το σκοτάδι της αμάθειας και της πλάνης,τότε θα παραμέριζαν αυτούς που τους κρατούν στο σκοτάδι.Από τη στιγμή που ο κάθε δεσμώτης μπορεί να απελευθερωθεί( και ο Πλάτων δεν κάνει καμία επισήμανση για καταγωγή,πλούτο,φήμη κλπ),ο καθένας μας μπορεί να γίνει όχι μόνο γνώστης του Αγαθού αλλά και φωτοδότης των άλλων και εν τέλει άρχων της ιδεώδους πολιτείας.
8.Σύνδεση της ενότητας με την πλατωνική πολιτεία
Το θέμα της Πολιτείας είναι η δικαιοσύνη.Η δικαιοσύνη σχετίζεται με την παιδεία ενώ η αδικία με την απαιδευσία.Ο μύθος του σπηλαίου αναφέρεται στην απόκτηση της παιδείας η οποία με τη σειρά της θα προσφέρει στον φωτισμένο άνθρωπο την ορθή έννοια της δικαιοσύνης,με απώτερο στόχο την ορθή διακυβέρνηση της πολιτείας.
9.Τα εκφραστικά μέσα της ενότητας
  • η χρήση πολλών επιθέτων που στολίζουν τον λόγο,π.χ.κατάγειος,σπηλαιώδης, αλλά και συνθέτων ρημάτων που χαρίζουν ακρίβεια και τονίζουν τη λεπτομέρεια στην περιγραφή του σπηλαίου,π.χ.καταμένειν,περιάγειν,παρῳκοδομημένον,ὑπερέχοντα,παραφερόντων.
  • πολυσύνδετο σχήμα,π.χ.ὄντας ἐν δεσμοῖς καί τά σκέλη καί τούς αὐχένας.
  • η αλληγορία φυσικά,που προαναφέρθηκε
  • ο διάλογος και η χρήση του β΄ενικού προσώπου,που χαρίζει αμεσότητα και παραστατικότητα στην αφήγηση.
  • οι οπτικές εικόνες του σπηλαίου,μεγαλοπρεπείς όσο και αποκρουστικές
  • η κινητική εικόνα των "παραφερόντων"
  • η ακουστική εικόνα των ψιθύρων,άκρως υποβλητική 
Απαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου
1.Η χρήση της αλληγορίας είναι συχνή και στην ποίηση,όπως μας αποδεικνύουν τα δυο ποιήματα του Καβάφη,και στόχος της είναι να αναπτύξει αφηρημένες έννοιες με εκφραστικά μέσα όπως οι μεταφορές,οι προσωποποιήσεις,οι παρομοιώσεις και άλλοι συμβολισμοί.
Τα κοινά στοιχεία με το ποίημα του Καβάφη είναι:
  • οι σκοτεινές κάμαρες του ποιητή που μας παραπέμπουν στο σκοτεινό σπήλαιο του Πλάτωνα.
  • και στις δύο περιπτώσεις οι έγκλειστοι ζουν αποκομμένοι από τον έξω κόσμο,αδύναμοι να στραφούν προς το φως και να δεχθούν νεά και πρωτόγνωρα αισθήματα.
  • μπροστά στη θέα του καινούργιου ο φόβος είναι μεγάλος ενώ μια παγιωμένη,έστω και κακή ,κατάσταση,εξασφαλίζει τουλάχιστον μια οικειότητα,που είναι γνώριμη και διαχειριστέα.Συμβαίνει συχνά οι δέσμιοι μιας κατάστασης να έχουν συνηθίσει σ'αυτήν και να μην επιθυμούν καμία αλλαγή .
  • ο ποιητής δυσκολεύεται να βρει τα παράθυρα και η προσπάθειά του καταλήγει σε αδιέξοδο.Έτσι και οι δεσμώτες είναι υποχείρια της δειλίας τους και της πνευματικής στασιμότητας που έχει προκληθεί από την παραμονή τους στο σκοτάδι.Αυτό τους κάνει να είναι εν τέλει όχι μόνο διστακτικοί αλλά και αρνητικοί σε κάθε τι καινούργιο.
Ο ποιητής και στα Τείχη ακολουθεί παρόμοιο σχηματικό άξονα με αλλαγή όμως του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο έχει εγκλωβιστεί.Η κατάστασή του δεν τον ικανοποιεί αλλά δεν έχει πολλά περιθώρια να την αλλάξει.Κακιώνει τον εαυτό του γιατί δεν αντέδρασε όταν κτίζονταν τα τείχη.Αυτό το στοιχείο δεν υπάρχει στον Πλάτωνα ως προτερόχρονη αντίδραση,υπάρχει όμως ως υστερόχρονη,αντίδραση δηλαδή με απελευθέρωση από τις αλυσίδες και μετά διαφυγή από το σπήλαιο και ολοσχερής ελευθερία.Η αντίδραση του ποιητή στα Τείχη μοιάζει με την λανθάνουσα σκέψη του Πλάτωνα ότι δεν πρέπει να συνηθίζουμε στο σκοταδισμό που μας επιβάλλουν ούτε να συμβιβαζόμαστε με μια κατάσταση που υποδουλώνει την ψυχή και το πνεύμα μας.
2.Η αντανάκλαση της κατάστασης των δεσμωτών στη σύγχρονη κοινωνία
Ο σύγχρονος άνθρωπος,παραδομένος στον υλισμό και την επίπλαστη ευδαιμονία που αυτός παρέχει,δεν έχει καμία πρόθεση και καμία διάθεση να αναχθεί στη σφαίρα του ηθικού και του πνευματικού.Βυθισμένος σε μια υλοζωική νάρκη,την οποία επισημαίνει ως προβληματική,δεν φαίνεται να έχει τα περιθώρια να την αλλάξει και μάλλον έχει παραδοθεί άνευ αγώνος στην απόλυτη αδράνεια και απραγμοσύνη.Οι ισχυροί από την άλλη για να διατηρήσουν την εξουσία τους φροντίζουν να αποκοιμίζουν τον λαό με τα ΜΜΕ και με μια ψευδεπίγραφη ευδαιμονία,αλλά και με τον φόβο πως οτιδήποτε άλλο είναι επικίνδυνο και επιβλαβές.Ο μύθος περιγράφει με απόλυτη καθαρότητα και τη δική μας πολιτική κοινωνία.